على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3921
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مردم يمن : درخت مورد . هدع ( heda ' ) و ( hed ' ) ا . ع . كلمهايست كه بدان شتر بچگان را آرام مىكنند از ترس و نفور . هدغ ( hadq ) م . ع . هدغه هدغا ( از باب فتح ) : شكست آن را و يا كفانيد . هدف ( hadf ) م . ع . هدف الى الهدفة هدفا ( از باب نصر ) : در آمد در آن هدفة . و هل هدف اليكم هادف يعنى آيا در شهر شما بتازگى كسى وارد شده است . و هدف للخمسين : نزديك پنجاه رسيد . و هدف فلان هدفا ( از باب ضرب ) : سست و كسل گرديد فلان . هدف ( hedf ) ص . ع . تندار و جسيم . هدف ( hadaf ) ا . ع . هر چيز بلند و افراشته از بنا و ريك توده و كوه و پشته و جز آن . و نشانه تير . و مرد بزرك جثه و بسيار خواب و گران ناسازوار . ج : اهداف . و هدف هدف : كلمهايست كه بدان گوسپند و بز را بدوشيدن خوانند . هدف ( hadaf ) ا . پ . مأخوذ از تازى - نشانه تير و تموك و دفك . هدفة ( hedfat ) ا . ع . گروهى از مردم . و چندين خانه در يك جا برپا شده . هدك ( hadk ) م . ع . هدك هدكا ( از باب ضرب ) : ويران كرد و با زمين برابر كرد . هدكر ( hodaker ) ا . ع . زنى كه چون راه رود گوشت و استخوانهاى خود را بجنباند . و شير خفته دفزك . هدكرة ( hadkarat ) م . ع . گرفتن چيزى كه امكان گرفتن آن باشد . هدكورة ( hodkurat ) ا . ع . زن جوان شگرف اندام نيكو كرشمه . هدكير ( hadkir ) و هدگير ( hadgir ) ا . پ . نام جزيرهاى در درياى هند . هدل ( hadl ) ا . ع . بنو هدل : گروهى از يهوديهاى شام كه در مدينه سكونت گرفتند . هدل ( hadl ) م . ع . هدل القمرى و الحمام هدلا و هديلا ( از باب ضرب ) : بانك كرد قمرى و كبوتر . و هدل الشئ هدلا : بپايين رها كرد آن چيز را و فروهشت آن را . و هدل البعير : بقرحه مبتلا گرديد آن شتر و فرو هشته شد لفج آن . و نيز هدل : آونگان كردن شتر لفج خود را . هدل ( hedl ) ص . ع . لبن هدل : شتر خفته نيك ترش شده . هدل ( hadal ) م . ع . هدل مشفر البعير هدلا ( از باب سمع ) : آونگان گرديد لفج آن شتر . و هدل البعير : آونگان لب گرديد آن شتر . هدل ( hadel ) ص . ع . بعير هدل : شتر آونگان لفج . هدلاء ( hadl ' ) ص . ع . شفة هدلاء : لب از زنخ فرو افتاده . هدل زنگى ( hadal - zangi ) ا . پ . ريشه تر بد . هدلق ( hedleq ) ا . ع . هر چيز فروهشته . و شتر فراخ كنج دهن . و پرويزن . هدلقة ( hedleqat ) ا . ع . پشم زير زنخ شتر . هدلوغ ( hodluq ) ا . ع . لب كلفت . هدلوغة ( hedlavqat ) و ( hodlavqat ) ا . ع . زشت خلقت گول و احمق . هدلى ( hadl ) ص . ع . شفة هدلى : لب فروهشته آويزان . هدم ( hadm ) م . ع . هدمت البناء هدما ( از باب ضرب ) : شكستم آن بنا را و ويران كردم آن را . و هدمت ظهره : شكستم پشت او را . و هدم الرجل ( مجهولا ) : دوران سر رسيد به آن مرد از سوارى كشتى و جز آن . هدم ( hadm ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خرابى و ويرانى . هدم ( hadm ) و ( hadam ) ا . ع . خون رايگان و باطل . و دماؤهم بينهم هدم : اى هدر . و كذلك : دماؤهم هدم . هدم ( hedm ) ا . ع . جامة كهنه و در پى كرده و يا مخصوص بگليم و پشمينه است . ج : اهدام و هدم . و پير سالخورده . و موزهء كهنه . و نام مردى . هدم ( hadam ) ا . ع . آنچه از كرانهء چاه فرو دريده در آن افتاده باشد و هر چيز فرو افتادهء ساقط شده . و گور . و نام زمينى . هدم ( hadam ) م . ع . هدمت الناقة هدما و هدمة ( از باب سمع ) : سخت گشنخواه گرديد آن ماده شتر . هدم ( hadem ) ا . ع . مخنث . هدم ( hedam ) ع . ج . هدم . هدمان ( hadm n ) ا . پ . ايثار يعنى از خود باز گرفتن و به ديگرى صرف كردن . هدمة ( hadmat ) ا . ع . باران سبك و يك دفعه باران . و يك جزء از مال . هدمة ( hadamat ) ا . ع . آزمندى ماده بنر . يق : ناقة بها هدمة . هدمة ( hadamat ) م . ع . هدم